Nordaj aŭroroj

Produktado: Sverdlovska kinostudio
Jaro: 1970
Reĝisoro: О. Воронцов (O. Voroncóv)
Geaktoroj: artistoj de la Ŝtata norda rusa folklora koruso

Listo de programeroj:

1. Ой, морюшко, море, ой, Белое наше (Oj, mareto, maro, oj, Blanka nia)  – 03:45
2. Ой, ты взойди, да красное солнышко (Oj, vi leviĝu, ruĝa suno)  – 06:14
3. Пошли наши гусли (Ekiris nia guzlio) – 08:39
4. Ах дербень, дербень Калуга  (Ah, derbenj, derbenj Kalugo) – 10:17
5. Danca programero – 12:05
6. Расставались у березки, не сдержалась, плакала (Ni adiaŭis ĉe betuleto, mi ne tenis min, ploris) – 14:22
7. Ах, не одна во поле дорога (Ah, etendiĝis vojo tra kampo) – 16:12
8. Уж ты прялица-кокорица моя (Oj vi, ŝpinilo-kokorica mia) – 19:30 
9. За рекою Колышка стоял баской Николушка (Malantaŭ rivero Koliŝka staris beleta Nikolĉjo)   – 20:50
10. Роздуй-ко, розвей-ко (Disblovu, disportu) – 22:25
11. Вологодские кружева (Vologda punto) – 24:40
12. Небывальшина (Nekredeblaĵo) – 27:40
13. Danca programero – 29:14
14. Виновата весна (Kulpas printempo) – 31:20
15. Барыня-Блоха (Sinjorino Pulo) – 33:45
16. Ох, во синем, во широком-то раздольице (Oh, sur la blua, sur la vasta marebeno)  – 34:54
17. Кари глазки (Brunaj okuloj) – 36:44
18. Утушки (Anasetoj) – 38:34
19. За Двиной, за северной (Malantaŭ Dvino, malantaŭ Norda)  – 41:47 
20. Везут молоду на чужу сторону (Oni veturigas junedzinon al fremda hejmo)  – 43:58
21. Вдоль по Вологде (Laŭ rivero Vologda) – 45:31
22. Ерш Ершович (Jorŝ Jerŝoviĉ) – 47:17
23. Danca programero – 52:22
24. Ой светит месяц (Oj, lumas la luno) – 55:03
25. Не было ветру, не было горя (Ne estis vento, ne estis malĝojo)  – 57:40
26. Вдоль по морю (Sur la maro) – 59:43
27. Причал (Albordiĝejo) – 1:01:08
28. Danca programero – 1:02:24
29. Ой, моря мои и реки (Oj, maroj miaj kaj riveroj) – 1:04:27

Kiam oni veturas en Rusion turisme, oni povas elekti diversajn vojojn depende de celoj, kiujn oni havas. Tamen se oni celas ekvidi “veran” Rusion, do oni direktu sin al la regiono konata kiel Rusa Nordo.

La vastan teritorion oriente de Finnlando rusoj koloniis en la mezepoko. Unu el ĉefaj partoprenantoj de ĉi proceso estis venintoj el Novgoroda respubliko; kiel ŝpuro de tio restis ĉarma detalo de la loka dialekto, kie oni ne diferencas sonojn “c” kaj “ĉ”, prononcante ion mezan – same kiel oni parolis en Novgorodo.

Ĉi tiu lando, kvankam malproksima al la centroj de la historiaj eventoj, ĝuste pro tio ekhavis grandegan signifon por la rusa kulturo, ĉar ĝi estiĝis rifuĝejo, kie malnovaj kulturaj fenomenoj sukcesis konserviĝi ĝis la 20-a jarcento. Ekzemple, eposaj kantoj, kies origino apartenas, verŝajne, al la tempoj antaŭ la mongola invado en la 13-a jarcento, estis fiksitaj en skriba formo plejparte en la rusa Nordo en la 19-a kaj la 20-a jarcentoj. Kaj en la nuna tempo la filologia fakultato de Moskva universitato ĉiusomere sendas dialektologian ekspedicion en Arĥangelskan provincon, kies partoprenantoj – studentoj kaj laborantoj de la fakultato – registras novan materialon por dialekta vortaro en foraj vilaĝoj. En la fakultata retejo vi povas vidi karton de jam vizititaj lokoj kaj fotojn, faritaj dum la ekspedicioj (ekzemple, dum tiu de 2016). 

Mezena pentrado (nomita tiel laŭ rivero Mezenj, ĉe kiu ĝi formiĝis) estas ornamaĵoj de hejma ilaro, prezentantaj artan mondobildon, kies simboloj originas ankoraŭ el la paganisma tempo.

Kaj la muzikan heredon de ĉi tiu lando jam preskaŭ jarcenton konservas Norda rusa folklora koruso – unu el plej malnovaj folkloraj korusoj en Rusio, fondita en 1926. En filma koncerto “Nordaj aŭroroj” ĝi prezentas riĉecon de folkloraj kantoj kaj dancoj sur belega fono de la norda naturo kaj la malnovaj arkitektaĵoj.

Interesaj faktoj

Kiĵi estas insulo en Onega lago, konata pro siaj specimenoj de ligna arkitekturo, unuavice pro la 22-kupola preĝejo de la Transfiguriĝo, konstruita en 1714. Ĝi aperas en la filmo ĉe 7:22 kaj 40:22.

Solovecaj insuloj estas famaj pro sia monaĥejo, fondita en la 15-a jarcento. Ĝia fortikaĵo, preĝejoj kaj konstruaĵoj, aperintaj plejparte en la 16-a jarcento, ekde 1992 troviĝas en la listo de Monda heredaĵo de Unesko. Ĝi aperas en la filmo ĉe 06:28, 19:30 kaj 29:14.

Vorto derbenj, kiu aperas en la nomo de la kvara kanto, havas kiel ĉefan signifon en la dialekto de Arĥangelska provinco tiun de “kruda ŝtofo”. Tamen ĉi tie ĝi, verŝajne, servas nur kiel refreno, kiu kreas ritmon de kanto. Tiaspecaj refrenoj, kiuj ne portas tekstan signifon, estas nemaloftaj en rusaj folkloraj kantoj; en la 19-a jarcento filologoj eĉ “rekonstruis” laŭ refreno de unu tia kanto nomojn de “slavaj gedioj de amo” – Lel kaj Lado.

Laŭ PIV, ŝpinilo estas “dupinta ligna peco, ĉirkaŭ kiu ŝpinistino volvas la ĵus faritan fadenon". Tamen en la nomo de la oka kanto ĉi vorto signifas alian ilon por ŝpinado – altan subtenilon, sur kiu oni situigas prilaborotan fibramason.  Tiaj subteniloj, ornamitaj per mezena pentrado, havis nomon kokorica, kiu divenas de korenj (radiko), ĉar tieaj majstroj faris ilin el arbotrunkoj kun radikoj tiel, ke radiko estiĝu apogilo (ĉi tie vi povas vidi foton de ili).

Kanto “Vologda punto” estas dediĉita al speco de punto, tradicie produktata en Vologda provinco.

Dum kanto “Nekredeblaĵo” oni demonstras produktadon de kargopolaj ludiloj.

La plenumanto de kanto “Oh, sur la blua, sur la vasta marebeno” figuras mezepokan kantiston, kiu akompanis sin per guzlio.

Nina Meŝko (1917-2008), kiu prezentas la koruson en ĉi tiu filmo, estris ĝin dum pli ol kvardek jaroj kaj komponis muzikon al multaj ĝiaj programeroj. Unu el plej konataj muzikverkoj de ŝi estas “Sorĉkanto pri la rusa lando” laŭ versaĵo de Maksimilian Voloŝin. En la originalo, kreita en 1918 dum katastrofo de la intercivitana milito, la poeto kreis per folkloraj simboloj alegorian bildon de revivĝo de la hejma lando. En 1992 dum simila atmosfero de transiĝo kaj malstabileco Nina Meŝko verkis laŭ ĝi muzikan poemon, kies registraĵo estas prezentita supre.

Ensemblo «Igor Moisejev». Baleto «Nokto sur la Kalva monto»

Ночь на лысой горе from Igor Moiseyev Ballet on Vimeo.

Nian ciklon, dediĉitan al ensemblo «Igor Moisejev», finas baleto «Nokto sur la Kalva monto» laŭ la plej fama kreitaĵo de Modest Musorgskij (sonas ankaŭ fragmentoj el aliaj liaj verkoj). Ĉi-foje sur la scenejo de Bolŝoj-teatro okazas bunta spektaĵo, en kiu gajan ukrainan feston sekvas furioza dancado de la malsankta forto. 

La nacia nuanco de la baleto eksterdube aludas ankoraŭfoje la fantastajn verkojn de Nikolaj Gogol, kun kies horora flanko oni jam povis konatiĝi en la projekto. Ŝajne, certaj liaj herooj eĉ rekoneblas sur la scenejo... Same rekoneblas komence de la registraĵo la granda majstro mem, kun sia ĉiama bereto. 

Januare de 2014 premieris internacie produktita filmo «Vij», nova versio de la plej elstara hororverko de Gogol. Apogante sin sur la klasikan sovetian kinoversion de 1967 (ĝi spekteblas rete kun subtekstoj en la angla), la filmo rakontas ĉi tiun historion en modernigita formo, samkiel «Dorm-valeto» fare de Tim Burton. Kreado de la filmo daŭris preskaŭ dek jarojn kaj oni jam delonge rilatis ai ĝi skeptike, tamen ĝi ricevis neatendite pozitivan reagon. 

Ensemblo «Igor Moisejev». Jubilea koncerto en Bolŝoj-teatro

75 лет Большой Театр from Igor Moiseyev Ballet on Vimeo.

La retrospektivon de ensemblo «Igor Moisejev» daŭrigas la jubilea koncerto, en kiu oni demonstras sian arton sur la ĉefa scenejo de Rusio.

1. 01:40. «Vojo al danco». Klaso-koncerto.
Muzika redaktado de V. Ĵmiĥov, N. Nekrasov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

2. 20:45. Kalmuka danco.
Muzika redaktado de P. Ribakov.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Solistoj: Ramil Mehdiev, Artur Abakumov, Roman Ivaŝĉenko.

3. 24:20. Suito de moldavaj dancoj «Ĉiokiria», «Ĵok».
Muzika redaktado de D. Fedov.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Solistoj: Irina Galuŝkina, Natalija Ugrozova, Konstantin Kostilev.

4. 30:30. Malnova urba kvadrilo el ciklo «Bildoj el la pasinteco».
Muzika redaktado de P. Ribakov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

5. 37:20. Koregrafia bildo «Partizanoj».
Muzika redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov, S. Kac.
Koregrafio de Igor Moisejev.

6. 47:55. Belorusa danco «Kriĵaĉok».
Popola muziko.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Dancas la lernantoj de la studia lernejo ĉe la ensemblo.

7. 53:10. Fragmento de koregrafia bildo «Sur glitejo».
Muziko de Jacques Offenbach, Johann Strauss, A. Petrov.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Solistoj: Veronika Denisova, Ramil Mehdiev.

8. 1:03:00. Suito de grekaj dancoj «Sirtaki».
Muziko de M. Teodorakis.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Solistoj: Vladislav Ozerjanskij, Denis Pankov, Ajrat Karimov, Daniil Kasatkin.

9. 1:12:00. Bulgara danco.
Popola muziko.
Koregrafio de Igor Moisejev, Ĵivko Ivanov.

10. 1:17:10. Serba danco.
Muziko de D. Hristov.
Koregrafio de Ĵivko Ivanov.

11. 1:22:40. Suito de latinamerikaj dancoj «Zapateo», «Avalulko».
Muzika redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Solistoj: Kirill Koĉubej, Ajrat Karimov.

12. 1:29:40. La Aragona ĥoto.
Muziko de Miĥail Glinka.
Koregrafio de Igor Moisejev.

13. 1:34:15. Danco de argentinaj paŝtistoj «Gaŭĉo».
Muzika redaktado de N. Nekrasov.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Solistoj: Aleksandr Tiĥonov, Andrej Artamonov, Jevgenij Ĉerniŝkov.

14. 1:44:10. Rusa danco «Somero».
Muzika redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

Ensemblo «Igor Moisejev». Nin gratulas la mondo

Нас поздравляет мир from Igor Moiseyev Ballet on Vimeo.

La duan koncerton, okazintan omaĝe al la jubileo de la ensemblo, partoprenas kolektivoj el diversaj landoj, najbaraj kaj ne tre najbaraj, kiuj dividas malfacilan sed honoran taskon prezenti sur la scenejo folkloran arton de siaj popoloj.

1. 01:05. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Ukraina danco «Hopak»

Redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

2. 08:45. Ŝtata danca ensemblo de Ukrainio «Pavel Virskij».

Kozaka ŝerca danco «Polzunec»

Muziko de A. Helemskij.

Koregrafio de Pavel Virskij.

3. 14:20. Ŝtata danca ensemblo de Respubliko Kazaĥstano «Saltanat».

«Ĵastar Bij».

Redaktado de S. Malimbaj.

Koregrafio de Gulsaule Orumbaeva. 

4. 17:35. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Belorusa danco «Bulba».

Redaktado de V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

5. 19:50. Ŝtata danca emsemblo de Belorusio.

Vicebska polko «Poozerskije zarisovki» («Lagoregionaj skizoj»).

Muziko de S. Hvoŝĉinskij.

Koregrafio de I. Serikov.

Reĝisorado de I. Aleŝkeviĉ.

6. 24:00. Azerbajĝana ŝtata ensemblo de kanto kaj danco «Fikret Amirov».

Koregrafia suito «Azerbajĝano».

Muziko de R. Gaĝiev.

Koregrafio de Ĝamila Bajramova.

7. 28:25. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Makedona danco «Ĵuro».

Muziko de D. Hristov.

Koregrafio de Ĵivko Ivanov.

Solisto Igor Oĥlopkov.

8. 34:30. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Pola danco «Oberek».

Redaktado de S. Galperin.
Koregrafio de Igor Moisejev.

9. 41:00. Pollanda ŝtata ensemblo de kanto kaj danco «Mazowsze».

Lublinaj dancoj.

Redaktado de Tadeusz Sygietyński.

Koregrafio de Witold Zapała.

10. 44:20. Folklora ensemblo «Filip Kutev» (Bulgario). 

Vira danco «Aramii» («Ribeluloj»).

Muziko de G. Andreev.

Koregrafio de Ivajlo Ivanov.

11. 47:35. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Bulgara danco.

Folklora muziko.

Koregrafio de Igor Moisejev, Ĵivko Ivanov.

12. 52:45. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Serba danco.

Muziko de D. Hristov.

Koregrafio de Ĵivko Ivanov.

13. 58:10. Folklora ensemblo de kanto kaj danco «Kolo» (Serbio).

Danco de centra Serbio «Moravac».

Muziko de L. Bosnjakoviĉ.

Koregrafio de Olga Skovran.

Reĝisorado de Radoic Kuzmanoviĉ.

14. 1:02:05. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Hungara danco «Pontozó».

Redaktado de S. Galperin.

Koregrafio de Igor Moisejev.

15. 1:06:00. Hungaria danca ensemblo «Honvéd».

Hungara danco «Verbunk», «Ĉardaŝo».

16. 1:10:50. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».

Rusa danco «Somero».

Redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.

Koregrafio de Igor Moisejev.

Ensemblo «Igor Moisejev». Nin gratulas Rusio

Нас поздравляет Россия from Igor Moiseyev Ballet on Vimeo.

Daŭrigante tradicion prezenti en projekto «Aŭdvide» brilajn ekzemplerojn de folklora arto, mi komencas serion da publikaĵoj pri mondekonata danca ensemblo «Igor Moisejev», kun kiu la spektantoj jam povis konatiĝi. Ĝin malfermas koncerto «Nin gratulas Rusio», kiu okazis februare 2012 omaĝe al la 75-jara jubileo de la ensemblo. Kolegoj el diversaj regionoj de Rusio demonstras sian majstrecon kune kun la jubilantoj.

1. 02:00. Nacia popolmuzikila orkestro de Rusio «N.P. Osipov».
Popola danca melodio «Smolenskij gusaĉok» («Smolenska zambombo»).
Muziko de A. Ŝirokov.

2. 03:40. Ŝtata koregrafia ensemblo «Berjózka».
Rusa fraŭlina rondodanco «Ĉeneto».
Redaktado de Je. Kuznecov, koregrafio de Nadeĵda Nadeĵdina.

3. 08:50. Ŝtata ruspopolkanta koruso «Pjatnickij».
Rusa popola kanto «Oj, vstavala ja ranjoŝenjko» («Oj, ellitiĝadis mi tre frue»).

4. 12:45. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».
Rusa danco «Somero».
Redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

5. 18:10. Ŝtata danca ensemblo «Kabardinka» (Nalĉik, Kabardio-Balkario).
Malnova princa danco «Kafa».
Popola muziko, koregrafio de I. Atabiev.
Ĉe 22:15 la dancon aliĝas artistoj de ensemblo «Igor Moisejev» Julija Steblecova kaj Ahra Tanija.

6. 24:35. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».
Kalmuka danco.
Redaktado de P. Ribakov, koregrafio de Igor Moisejev.
Artistoj Ramil Mehdiev, Artur Abakumov, Roman Ivaŝĉenko.

7. 28:00. Ŝtata kalmuka ensemblo de kanto kaj danco «Tulipo».
Kalmuka popola danco «Ĉiĉirdk».
Popola muziko, koregrafio de V. Erdnijev.

8. 31:55. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».
Baŝkira danco «Sep belulinoj».
Redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

9. 36:30. Ŝtata popolanca ensemblo de Baŝkirio «Fajzi Gaskarov».
Koregrafia kompozicio «La nordaj Amoroj» (vd. sube).
Muziko de Z. Ismagilov, koregrafio de S. Gaskarov.

10. 41:55. Ŝtata danca ensemblo «Alan» (Nord-Osetio).
Koregrafia kompozicio «Agla tribo».
Muziko de N. Petrov, koregrafio de I. Slucker.

11. 47:45. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».
«Nigramara tatarineto».
Redaktado de Je. Avksentjev.
Koregrafio de Igor Moisejev.
Dancas Olga Volina, Aleksandr Tiĥonov, Oleg Ĉernasov.

12. 50:35. Ŝtata kanta kaj danca ensemblo de Tatarstano.
«Ŝaloj», danco de fraŭlinoj el Kazano.
Muziko de R. Mustafin, koregrafio de R. Garipova.

13. 55:15. Kanta kaj danca ensemblo de la Rusia Armeo «Aleksandrov».
«A, jesli povezjot» («Kaj se bonŝancos").
Muziko de G. Movsesjan, kantoteksto de L. Oŝanin.

14. 57:20. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».
Flota suito «Jabloĉko» («Pometo»).
Redaktado de S. Galperin, V. Ĵmiĥov.
Koregrafio de Igor Moisejev.

15. 1:04:30. Ŝtata danca ensemblo «Vajnáĥ» (Ĉeĉena Respubliko).
Koregrafia kompozicio «Dajmokĥ» («Patrujo»).
Popola muziko, koregrafio de D. Muzakaev.
Ĉe 1:08:30 la dancon aliĝas Hadis Muzakaev kaj artistino de ensemblo  «Igor Moisejev» Jekaterina Voronina.

16. 1:11:40. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev».
Koregrafia kompozicio «Festo de laboro».
Redaktado de A. Gusj.
Koregrafio de Igor Moisejev.

Kompozicio «La nordaj Amoroj» rakontas pri la tempo de la milito kontraŭ Napoleono, kiam en la rusa armeo estis taĉmentoj de baŝkiraj pafarkistoj, kiuj eĉ partoprenis la Batalon de Leipzig en 1813. Tio estis lastfoja milita uzo de pafarko en la eŭropa historio. En la Okcidento oni eknomis ĉi tiujn ekzotikajn trupojn «La nordaj Amoroj».

Jubilea koncerto de danca ensemblo «Alan»

Hodiaŭ mi prezentas koncerton de danca ensemblo «Alan» el Nord-Osetio okaze de la 75-jara jubileo de la kolektivo en 2013. La koncerto, kiu okazis en halo «Ĉajkovskij» en Moskvo, inkludis plej bonajn erojn el programoj de diversaj jaroj laŭ dancoj de osetoj kaj aliaj popoloj de Kaŭkazo.

1. 01:15. Oseta folklora danco «Simd».
2. 07:35. Danco kun ponardoj.
3. 11:40. Aĝara danca suito «Gandagon».
4. 17:55. Danca bildo «Duelo».
5. 23:00. Avara danco.
6. 26:15. Koregrafia kompozicio «Agla tribo».
7. 31:45. Armena lirika danco.
8. 36:00. Danco kun douloj (doul aŭ douli estas kaŭkaza speco de tamburo).
9. 40:30. Danco «Honga Kaft».
10. 44:50. Danco de montanaroj.
11. 49:00. Fraŭlina lirika danco.
12. 54:35. Koregrafia kompozicio «Ludoj de paŝtistoj».

Bolŝoj-teatro. Koncerto okaze de la remalfermiĝo de la ĉefa scenejo

Riapertura Bol’šoj from Il Corriere Musicale on Vimeo.

Ĝisdatigo de januaro de 2017: ĉar la originala video, bedaŭrinde, ne estas spektebla ekster Rusio, kiel anstataŭaĵon mi proponas trovitan en la reto anticipan vidigon de la malfermo. Programeroj estas prezentitaj en ĝi parte per komputila animacio, parte per arkivaj registraĵoj. Konsisto de la programo, kiel vi povas trovi, forte diferenciĝas de la fina varianto, tamen ĝi kapablas doni prezenti pri tiu.

1. 00:20. Pjotr Ĉajkovskij. Kantato “Al la 200-jara jubileo de Petro la Unua”.

2. 01:13. Prezentaĵo – historiaj fasadoj de Bolŝoj-teatro.

3. 02:05. Pjotr Ĉajkovskij. Valso el baleto “La dormanta belulino”. Baleta programero laŭ speciala enscenigo de A. Ratmanskij.

4. 02:52. Prezentaĵo – malfermo de Bolŝoj-teatro en 1856 (ĝi estis rekonstruita post incendio en 1853). “Serenado” de Pjotr Ĉajkovskij.

5. 03:34. Polonezo el opero “Ivan Susanin” fare de Miĥail Glinka.

6. 04:32. Baleto “Spartako” fare de Aram Haĉaturjan. Sceno “Via Appia”. Koregrafio fare de Jurij Grigoroviĉ.

7. 06:13. Historia kurteno de Bolŝoj-teatro laŭ temo “Minin kaj Poĵarskij enveturas la liberigitan Kremlon en 1612”. Ario de Igor el opero “Princo Igor”, kantata de Dmitrij Ĥvorostovskij.

8. 06:40. Baleto “Klaso-koncerto”. Finalo. Koregrafio fare de Boris Messerer.

9. 07:34. Fragmento el opero “Gefianĉiĝo en monaĥejo” fare de Sergej Prokofjev.

10. 07:57. Sekco de Bolŝoj-teatro laŭ projekto de Albert Cavos de 1856. Valso el baleto “Serena rojo” fare de Dmitrij Ŝostakoviĉ.

11. 08:25. Fragmento el baleto “Don Kiĥoto” fare de Ludwig Minkus.

12. 09:15. Historia kurteno de Bolŝoj-teatro “Apolono. Triumfo de la Muzoj”. Natalie Dessay. Ario de caridino Cignino el opero “Fabelo pri caro Saltano” fare de Nikolaj Rimskij-Korsakov.

13. 09:46. Eŭska danco el baleto “Flamo de Parizo” fare de Boris Asafjev. Koregrafio fare de A. Ratmanskij.

14. 10:40. Pjotr Ĉajkovskij. Fragmento el finalo de opero “Iolanta”.

15. 11:03. Historia kurteno de Bolŝoj-teatro “La perspektivo, videbla de sur la Paseraj montoj”. Ario de Herman el opero “La pika damo” de Pjotr Ĉajkovskij, kantata de Plácido Domingo.

16. 11:34. Fragmento el opero “Princo Igor” fare de Aleksandr Borodin.

17. 12:25. Fragmento el baleto “La ora epoko” fare de Dmitrij Ŝostakoviĉ.

18. 13:50. Parado de skizoj fare de dekoraciistoj de Bolŝoj-teatro. “Vaslo de floroj” el baleto “La nuksrompilo” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

19. 14:34. Fragmento el baleto “La cigna lago” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

20. 15:52. Prezentaĵo – “Sceno ĉe la ofica perono” (meze de la 20-a jarcento adorantoj atendis tie por renkonti siajn idolojn). Ario el opero “Eŭgeno Onegin” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

21. 16:31. Historia kurteno de Bolŝoj-teatro, teksita en 1954. Ario de Johana el opero “La Pucelo de Orleano” fare de Pjotr Ĉajkovskij, kantata de Violeta Urmana.

22. 16:58. Danco de teatraj servistinoj. Muziko fare de Ludwig Minkus. Koregrafio fare de A. Ratmanskij.

23. 17:17. Solena eliro de la artistoj de Bolŝoj-teatro. “Solena kronada marŝo” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

La 28-n de oktobro 2011 post la sesjara rekonstruo ree malfermiĝis la ĉefa scenejo de Bolŝoj-teatro. Ĉi tiun eventon oni festis per solena koncerto, kiun mi proponas hodiaŭ al via atento kiel donacon okaze de la venonta jaro 2014.

Fama kvadrigo de Apolono sur la fasado de Bolŝoj-teatro.

1. 02:50. Koruso “Gloru!” el opero “Ivan Susanin” fare de Miĥail Glinka. La opero, rakontanta pri eventoj el la tempo de la Granda Malordo, premieris en 1836 sub titolo “Vivo por la caro”. En 1939 aperis nova redakcio de la opero, en kiu konforme al la ideologiaj postuloj de la epoko, oni anstataŭs monarkisman patriotismon per patriotismo civila, ŝanĝinte la titolon laŭ la nomo de la ĉefa rolulo. En la postsovetia tempo oni surscenigas ambaŭ versiojn. Koruso “Gloru!” sonas en la finaĵo, laŭdante heroecon de la popolo, liberiginta sian landon de invadantoj. Ĝi estas konsiderata klasika specimeno de patriotisma muziko.

2. 06.50. Prezentaĵo – historiaj fasadoj de Bolŝoj-teatro. Oni montras, kiel ŝanĝigis aspekto de la teatro ekde ĝia fondiĝo en la jaro 1776 ĝis hodiaŭ. Interese, ke ĉe 8:15 oni montras, kiel la konstruaĵo estis kamuflita dum la Dua mondmilito por eviti aviadan bombadon. Tio videblas ankaŭ sur la historia fotaĵo.

3. 09.00. Valso el baleto “Cindrulino” fare de Sergej Prokofjev. Fontano sur la scenejo estas kopio de tiu, kiu staras sur la placo antaŭ la teatro.

4. 15:20. Violeta Urmana (Litovio). Ario de Johana el opero “La Pucelo de Orleano” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

5. 22:50. Polonezo el opero “Ivan Susanin” fare de Miĥail Glinka.

6. 27:20. Ivan Vasiljev kaj baletaj artistoj. Sceno el baleto “Spartako” fare de Aram Haĉaturjan. Oni povas ankaŭ spekti filman version de la klasika surscenigo fare de Jurij Grigoroviĉ kun grandaj artistoj Vladimir Vasiljev kiel Spartako kaj Maris Liepa kiel roma militestro Marko Kraso.

7. 34:45. Dmitrij Ĥvorostovskij. Ario de Jeleckij el opero “La pika damo” fare de Pjotr Ĉajkovskij. La opero estas verkita laŭ la klasika novelo fare de Aleksandr Puŝkin, legebla en moderna Esperanta traduko de Aleksander Korĵenkov. Nomon Jeleckij, tamen, vi ne renkontos en la originalo, ĉar la libreto de la opero, verktita de komponista frato Modest Ĉajkovskij, serioze prilaboris la historion kaj enkondukis novajn rolulojn, unu inter kiuj estas princo Jeleckij. 

8. 41:35. Aleksandr Volĉkov, Aleksandr Vorobjov, Natalja Osipova, Anna Rebeckaja, Denis Savin kaj baletaj artistoj. Eŭska danco el baleto “Flamo de Parizo” fare de Boris Asafjev.

9. 46:35. Natalie Dessay (Francio). Romanco “Ne kantu, belulino, ĉe mi...” fare de Sergej Raĥmaninov.

10. 51:45. “Kipĉakaj dancoj” el opero “Princo Igor” fare de Aleksandr Borodin. La opero estas kreita laŭ poemo "Parolo pri la militiro Igora" de la 12-a jarcento, kiu en Rusio okupas lokon de nacia eposo, same kiel "Kanto de Roland" en Francio aŭ "La Kanto de la Nibelungoj" en Germanio. Oni povas legi ĝin en moderna traduko fare de Sergio Pokrovskij.

11. 57:20. Nina Kapcova, Pavel Dmitriĉenko kaj baletaj artistoj. Tango el baleto “La ora epoko” fare de Dmitrij Ŝostakoviĉ.

12. 1:02:30. Prezentaĵo – Bolŝoj-teatro interne (la 19-a jarcento). Fone sonas prologo “Promenade” el piana ciklo “Bildoj el ekspozicio” fare de Modest Musorgskij.

13. 1:05:00. Svetlana Zaĥarova, Andrej Uvarov kaj baletaj artistinoj. Adaĝo el baleto “La cigna lago” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

14. 1:13:55. Prezentaĵo – La kronado de imperiestro Aleksandro la Dua en la jaro 1856. La teatra konstruaĵo estis rekonstruita post incendio, kiu okazis en 1853 kaj malfermiĝis en sia moderna aspekto okaze de la kronado.

15. 1:16:00. Anna Aglatova, Jelena Zelenskaja, Svetlana Ŝilova, Ekaterina Ŝĉerbaĉenko. Kanta trio “Naturo kaj amo” fare de Pjotr Ĉajkovskij. Sur la fono aperas skizoj por dekoracioj de spektaĵoj en Bolŝoj-teatro, okazintaj en diversaj jaroj.

16. 1:22:10. Prezentaĵo – “La 15-a perono, la 1950-aj jaroj”. Per ĉi tiu perono artistoj lasas la teatran konstruaĵon kaj ĉi tie ilin atendis adorantoj. En la 1950-aj jaroj ĉefaj kaj konkurantaj inter si estis adorantoj de famaj tenoruloj Sergej Lemeŝev kaj Ivan Kozlovskij. Dokumenta video pri ili kun subtekstoj en la angla troveblas ĉi tie.

17. 1:25:25. Andrej Grigorjev, Irina Dolĵenko, Maksim Paster, Boris Rudak, Lolitta Semenina, korusaj artistoj. Finaĵo de opero “Gefianĉiĝo en monaĥejo” fare de Sergej Prokofjev.

18. 1:31:10. Marija Aleksandrova, Vladislav Lantratov kaj baletaj artistoj. Fragmento el baleto “Don Kiĥoto” fare de Ludwig Minkus. Aŭstria komponisto Ludwig Minkus multe da tempo laboris en Rusio, kaj lia baleto “Don Kiĥoto” premieris ĝuste en Bolŝoj-teatro.

19. 1:35:05. Angela Gheorghiu (Romanio). Ariozo de Liza el opero “La pika damo” fare de Pjotr Ĉajkovskij.

20. 1:41:30. Prezentaĵo – “Malantaŭ la fermita kurteno”.

21. 1:44:25. Danco de la teatraj servistinoj. Muziko fare de Ludwig Minkus.

22. 1:46:30. Eminentaj artistoj, ligitaj kun Bolŝoj-teatro, rakontas pri sia sperto kaj rilato al ĝi.

23. 1:51:45. Prezentado de la teatra trupo. “Solena kronada marŝo” fare de Pjotr Ĉajkovskij. La marŝo estis verkita por la solenaĵoj en Moskvo okaze de la kronado de imperiestro Aleksandro la Tria en 1883.

Ensemblo «Igor Moisejev». Danca suito «Somero»

Daŭrigante temon de la antaŭa publikaĵo, mi proponas ankoraŭfoje ĝui unu el ĉefaj perloj de la festivalo – dancan suiton «Somero» fare de ensemblo «Igor Moisejev». Ĉi tiu scenero, vaste konata kiel «Rusa danco», estiĝis vizitkardo de la ensemblo; se vi serĉos en la reto bildojn, ligitajn kun ĝi, sur granda parto da ili estos vico da junulinoj en ruĝaj roboj.

Suito «Somero» en festivalo «Tuta Rusio» (unua scenero)

Malnova registraĵo de la scenero dum turneo en Usono

La scenero, prezentita en bonfara koncerto (2008)

Igor Moisejev sur la scenejo de Bolŝoj-teatro en baleto «Salambo» (1932), koregrafitan de li mem. Foto el Vikipedio.

Igor Moisejev (1906 – 2007), apartenis al malmulta nombro da homoj kun biografio vere nekredebla. Vivinte cent jarojn, li dediĉis pli ol okcent da ili al la arto de danco, kaj sepdek – al la kreita de li ensemblo. Veninte el baleto en kampon de folklora danco, li levis tiun sur baletan nivelon. Nobeldeveninta, li kreis unu el la plej konataj «varmarkoj» de la nova soveta ŝtato. Laŭreato de tri plej superaj premioj de Sovetunio, nomitaj laŭ Stalin, li ĉiam rifuzis iĝi membro de la komunista partio, motivante, ke li kredas je Dio kaj ne volas, ke oni riproĉu lin pro tio en partiaj kunvenoj.

Foto el Vikipedio. Musklaku por vidi plenskalan bildon.

Unu el konataj konstruaĵoj de Moskvo – «Domo sur kajo», aperinta komence de la 1930-aj jaroj kiel loĝejaro por superaj sovetiaj ŝtatoficistoj, trans riveron de la Kremlo (ĉe la maldekstra rando de la foto videblas la Kremla muro). Historio de ĉi tiu domo kaj ĝiaj loĝantoj estiĝis parto de la historio de la lando en la 20-a jarcento. Ĝiajn murojn nun kovras memorplatoj pri konataj homoj, loĝintaj ĉi tie. Antaŭnelonge tie aperis ankaŭ plato pri Igor Moisejev. Ĝi estas unu el malmultaj platoj sur la domo, kies indecon neniu disputus.

Festivalo «Tuta Rusio»

Festivalo «Tuta Rusio» estis okazigita en televida kanalo «Kultura» fine de la jaro 2011. Ĝin partoprenis pli ol tri mil artistoj el Rusio kaj najbaraj landoj, kiuj okupiĝas pri diversaj ĝenroj kaj formoj de folklora arto. Al spektantoj de la kanalo oni prezentis kvar elsendojn de la festivalo kaj kolektojn de apartaj programeroj. Sube vi povas spekti ĉiujn sep partojn de la kolektoj kaj elsendojn, kiuj enhavas programerojn, ne aperintaj en la kolektoj. Notoj kaj komentoj estas markitaj per kursivo.

Parto 1

1. 00:25. Ŝtata kanta kaj danca ensemblo de Komiio «Asja kjía». Danco «Someraj popolfestoj». «Asja kjía» signifas «Matera aŭroro».
2. 07:30. Kantisto Kongár ool-Ondár (Kizil, Tuvio) kaj folklora ensemblo de la gorĝa kantado «Ertiné». Tuva popolkanto «Ene-Saj».
3. 13:45. Ŝtata danca ensemblo «Kabardinka» (Nalĉik, Kabardio-Balkario). «Dancoj de apudnigromaraj adigeoj» (apudnigromaraj adigeoj estas unu el la adigeaj gentoj).
4. 21:00. Jevgénij Djátlov, Olésja Rostóvskaja (teremino), Larísa Bondarĉúk (banduro). Ukraina popolkanto «Niĉ jáka mísjaĉna» («Kia luna nokto»).
5. 25:05. Orenburga ŝtata ruspopolkanta koruso «Adiaŭo al orenburga kozako antaŭ militservo».

Parto 2

1. 00:25. Ŝtata danca ensemblo «Alán» (Norda Osetio). Oseta folklora danco «Simd».
2. 07:30. Ruspopolmuzikila orkestro de la Rusia ŝtata televidoradia kompanio, dirigento Andréj Ŝlaĉkóv. Rusa popolkanto «Kolportistoj». Teksto de la kanto estas bazita sur poemo «Kolportistoj» (1861) de Nikolaj Nekrasov, la melodio havas popolan devenon, aranĝita de Ja. Prigóĵij en 1898.
3. 12:50. Róbert Juldáŝev kaj grupo «Kurajsí» (Baŝkirio). «Legendo pri gruoj». Nomo de la grupo devenas de vorto «kuráj» – baŝkira muzikilo, farita el kano.
4. 22:50. Ŝtata danca ensemblo de Dagestano «Lezgínka». «Tamburistoj». Vortoj komence de la scenero tekstas: «Tamburoj sonas kaj maltrankviligas memoron per fora kaj malklara memoraĵo pri tempoj forgesitaj kaj nevideblaj. Nur antikva ŝtono, gardanto de aliaj epokoj, sur sia firma korpo konservis ĉiujn markojn, mesaĝojn al ni el la profundo de la tempo. Sono de tamburoj resonantas kaj severas.»
5. 30:20. Ŝtata koregrafia ensemblo «Berjózka». Rusa fraŭlina rondodanco «Berjózka» («Betuleto»).

Parto 3

1. 00:25. Ŝtata ruspopolkanta koruso «Pjatnickij». Rusa popola kanto «Kak po górkam, po gorám» («Laŭ montetoj, laŭ montoj»).
2. 05:10. Kantistino Anastasíja Ivónina (Voroneĵa provinco). Rusaj ĉastuŝkoj.
3. 11:20. Orkestro de sakŝalmistoj de Moskvo. Rusaj folkloraj melodioj per sakŝalmo.
4. 15:00. Nacia folklora ensemblo «Ĉukotko». Korjaka danco «Norgalí».
5. 23:00. Kantisto Júrij Ŝĉerbakóv (urbo Volgogrado). Rusa popolkanto «Ne dlja menjá vesná pridjót» («Ne por mi printempo venos»). Fakte, ĝi havas aŭtorojn: komence tio estis romanco kun teksto fare de A. Molĉánov kaj muziko fare N. Devítte (1838); tamen poste ĝia aŭtora deveno estis forgesita kaj oni konsideris ĝin folklora.
6. 27:05. Ensemblo «Auli» (Latvio). «Dinkis».
7. 31:35. Ŝtata Kubanja kozaka koruso. «Forĝisto forĝis kozakan sabron». La koruso estis fondita ankoraŭ en la jaro 1811 kiel koruso de Nigromara kozaka formacio.

Parto 4

1. 00:20. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev». Danca suito «Somero» laŭ la rusa popola danco.
2. 07:50. Grupo «Pelageja». Rusa popolkanto «Ptáŝeĉka» («Birdeto»). Kantistino Pelagéja Ĥánova, kiu fondis la grupon sub sia nomo, plenumas kantojn en ĝenro de etnofolklora roko.
3. 13:45. Folklora ensemblo «Torama» (Mordvio). Popola kanto «Kov purnát, mázi tejtérj, narjaĵát?» («Kien vi intencas iri, bela junulino, por kio vi vin belvestas?») Tórama estas nomo de muzikilo.
4. 17:35. Kantistino Teóna Kantrídze. Kartvela urba romanco «Baját».
5. 22:55. Popolmuzika ensemblo «Vladimiraj kornetistoj». Rusaj popolaj kantoj «Bárinja» («Sinjorino»), «Aĥ ti, berjóza» (Aĥ vi, betulo»). Historio de la koruso komenciĝas meze de la 19-a jarcento.
6. 28:05. Namgár Lhasaránova (Burjatio), grupo «Namgar». Burjata rondodanca kanto «Johor». «Namgár» signifas «Blanka nubo». Johór estas burjataj rondodancaj kantoj, devenintaj supozeble de ŝamanaj ritoj.
7. 33:45. Ŝtata kanta kaj danca ensemblo de Tatarstano. «Nagajbaka trukrajdado». Nagajbákoj estas etna grupo de kristanigitaj tataroj.

Parto 5

1. 00:20. Ŝtata Norda ruspopolkanta koruso (Arĥangelsko). Fragmento de scenero «Someraj popofestoj». La scenero reprezentas «Feston de Ruĝa Monteto», tradician feston de printempo, kiu okazis unuan dimanĉon post Pasko.
2. 06:30. Popola folklora ensemblo «Stárina» («Malnovaĵo») (Volgograda provinco). Fragmento de scenero «Popolfesto en la Pentekosta tago». Kantoj de kozakoj, loĝintaj ĉe rivero Ĥopjór.
3. 10:50. Ŝtata kantokoregrafia ensemblo «Rusj» («Rusujo») (urbo Vladimir). «Kristnaskaj kantoj».
4. 16:10. Kantisto Renát Ibragímov. Tatara kanto «Tugan tel» («Gepatra lingvo»). Popola muziko, vortoj de Gablulla Tukaj.
5. 19:50. Ŝtata danca ensemblo de Dagestano «Lezginka». Koregrafia komponaĵo «Festo en montara vilaĝo». La scenero reprezentas tradician dagestanan feston de printempo. Vortoj komence tekstas: «Sonora kanto de zurnao komencas ĉi tiun sunan tagon. El najbaraj vilaĝoj gastoj alveturas al la festo. Dancoj kaj rido, braveco kaj distriĝo kaj ĝojo – ĝojo pro renkonto kun amikoj – ebriigas, varmigante korojn.» 

Parto 6

1. 00:20. Ŝtata ensemblo de folklora danco «Igor Moisejev». Kalmuka danco.
2. 03:50. Kantistino Albína Degtjarjóva (Jakutio). «Legendo pri la mondo». La melodio estas plenumata per hamús – jakuta varianto de buŝharpo. Ornamaĵoj sur la kostumo de la kantistino estas forĝitaj el pura arĝento.
3. 10:00. Folklora ensemblo «Ĵivája stárina» («Viva malnovaĵo») (urbo Krasnojarsk). Vespera popolfesta rondodanco «Ja po trávke ŝla» («Mi iris laŭ herbo»). La ensemblo okupiĝas pri la folkloro de la areo de rivero Angara, kiu devenas de migrintoj en Siberion el la Rusa Nordo (nordokcidenta Rusio).
4. 13:05. Maríja Korepánova (Udmurtio), Mariaan Kaldararu (Moldavio). Tri nuptofestaj kantoj. Ĉi tie estas prezentitaj kantoj de besermjánoj, norda udmurta etna grupo, kiu spertis tataran influon.
5. 15:50. Folklora teatro «Kudesí» (urbo Granda Novgorodo). «Novgoroda kupalado» (rito dum festado en Kupala nokto).
6. 25:50. Burjata nacia kanta kaj danca teatro «Bajkalo». Kantokoregrafia suito «Anguuŝád» («Rita danco de ĉasistoj»).

Parto 7

1. 00:25. Popolmuzika ensemblo «Skomoróĥi» («Histrionoj») (urbo Kemerovo). Kvodlibeto laŭ rusaj popolaj melodioj.
2. 08:05. Miĥaíl Morózov (Tverja provinco). «Skomoróŝina» («Histrionaĵo»).
3. 10:30. Ŝtata danca ensemblo «Vajnáĥ» (Ĉeĉena Respubliko). Danco «Dajmokĥ» («Patrujo»). En ĉi tiu ensemblo komencis sian karieron granda dancisto Maĥmud Esambajev.
4. 18:00. Familia ensemblo «Goróŝini» («Pizoj») (Brjanska provinco). Rusaj popolkantoj «Oj vi, dévki-molódki» («Oj, vi, fraŭlinoj-junulinoj»), «Krivój tanok» («Kurba tanok») Tanok estas speco de rondodanco.
5. 21:30. Popolmuzikila kolektivo «Térem-Kvartét» (Sankt-Peterburgo). «Das Wandern» («La vaganto») de Franz Schubert.
6. 25:00. Folklora ensemblo «Vólja» (urbo Voroneĵ) kaj Ŝtata ruspopolkanta koruso «Pjatnickij». Rusa popolkanto «Vdól po úlice Vanjúŝa» («Ivaĉjo laŭ strato ĉu ofte iradis»).

Elsendo 2

1:24:00 – 1:27:50. Ŝtata ruspopolkanta koruso «Pjatnickij». Rusa popola danckanto «U náŝej Káti» («Ĉe nia Katnjo»).

Elsendo 4

1. 26:10 – 28:50. Folklora teatro «Kudesí» (urbo Granda Novgorodo). «Novgoródskije lománija» («Novgorodaj batalkanzonetoj») – kanzonetoj, kiujn kantis partioj antaŭ pugnobatalo por levi sian spiriton.
2. 1:22:35 – 1:25:40. Kantistino Nadéĵda Bábkina kaj ensemblo «Rússkaja pésnja» («Rusa kanto»). Rusa popola kanto «Oj, moróz, moróz» («Oj, frosto, frosto»).
3. 1:26:40 – 1:31:10. Ŝtata kantokoregrafia ensemblo “Rusj” (“Rusujo”) (urbo Vladimir), Ŝtata Norda ruspopolkanta koruso (Arĥangelsko), Ŝtata ruspopolkanta koruso “Pjatnickij”. Rusa popolkanto “Zapletísja pleténj” (“Kunplektu vin, plektobarilo”).

"Berjozka"dancas

 

Ensemblo de rusaj popolaj dancoj "Berjozka" (kutima latinalfabeta transskribo Berezka) estas bone konata tra la mondo, koncertinte en pli ol 80 landoj kaj estiĝinte unu el vizitkardoj de Rusio. Ĉi tie mi prezentas antaŭfilmon por 52-minuta filmo "Berjoza dancas", kreitan de studio "BOR" en la jaro 1990. Aŭtoroj de la filmo celis prezenti plenan kaj dinamikan bildon de la ensembla koregrafio kaj, kiel eblas juĝi, sukcesis tion — kvankam homo en kostumo de urso, certe, estas terura kiĉo...

 La antaŭfilmo rimarkindas per tio, ke ĝi inkludas praktike plenan prezenton de la ĉefa programero de la ensemblo, de kiu komenciĝis ĝia historio kaj laŭ kiu ĝi ricevis sian nomon — "Berjozka" ("Betuleto"), kreita surbaze de rusa fraŭlina rondodanco. Dank' al speciala tekniko de paŝado, kiu estas know how de la ensemblo, estiĝas impreso, ke oni ne movas la piedojn, sed glisas laŭ scenejo. Ekde la jaro 1948 ĉi tiu danco ravas spektantojn, do mi invitas ankaŭ vin dividi ĉi tiun ravecon.