Showing posts with label Teatro. Show all posts
Showing posts with label Teatro. Show all posts

Sunday, 6 June 2021

Puŝkin 222-jara

Aleksandr Puŝkin
 

Hodiaŭ estas naskiĝtago de la ĉefa figuro en la rusa kulturo – Aleksandr Puŝkin. Ĉi tiu datreveno estas ne ronda, tamen ja siaspece rimarkinda: 222 jaroj. Do okaze de ĝi mi proponas al via atento ekranajn versiojn de la verkoj de Puŝkin, kiuj ĝis nun aperis en projekto Aŭdvide.

Unuavice tio estas animaciaj versioj de versaj fabeloj, kiujn en Rusio ĉiuj konas ekde infaneco kaj kiuj ne perdas sian ĉarmon ankaŭ por leganto adolta:

La fabelo pri fiŝo kaj pri fiŝisto
Fabelo pri morta princio kaj sep herooj
Fabelo pri caro Saltano

Kaj due, tio estas televida filmo laŭ du dramverkoj – «Avara kavaliro» kaj «Mocart kaj Saljeri». Elstaraj aktoroj de la rusiaj teatro kaj kino prezentas historiojn, egalajn tiujn de Ŝekspiro.

P. S. Ankaŭ endas informi (se vi ankoraŭ ne scias tion) ke la ĉefa verko de Puŝkin kaj unu el kolonoj de la klasika rusa literaturo – versa romano «Eŭgeno Onegin»legeblas en la reto Esperante en la traduko de Nikolao Nekrasov. Ĉi tiu unu libro kapabalas rekompenci ĉiujn penojn por ekposedi la internacian lingvon...

Saturday, 14 December 2019

La revizoro





Produktado: la Ŝtata televido de Sovetunio
Jaro: 1982
Reĝisoro: Валентин Плучек (Valentín Plúĉek)
Komponisto: Юрий Буцко (Júrij Buckó)
Geaktoroj:
Urbestro – Анатолий Папанов (Anatólij Papánov)
Anna Andrejevna – Вера Васильева (Véra Vasíljeva)
Marja Antonovna – Татьяна Васильева ( Tatjána Vasíljeva)
Ĥlopov – Спартак Мишулин (Sparták Miŝúlin)
Edzino de Ĥlopov – Бронислава Тронова (Bronisláva Trónova)
Ljapkin-Tjapkin – Юрий Авшаров (Júrij Avŝárov)
Zemlanika – Георгий Менглет (Geórgij Ménglet)
Ŝpekin – Зиновий Высоковский (Zinóvij Vysokóvskij)
Dobĉinskij – Александр Ширвиндт (Aleksándr Ŝírvindt)
Bobĉinskij – Михаил Державин (Miĥaíl Derĵávin)
Ĥlestakov – Андрей Миронов (Andréj Mirónov)
Osip – Александр Диденко (Aleksándr Didénko)
Ĥristian Ivanoviĉ – Георгий Тусузов (Geórgij Tusúzov)
Rastakovskij – Родион Александров (Rodión Aleksándrov)
Korobkin – Виктор Байков (Víktor Bájkov)
Kvartalestro – Владимир Ушаков (Vladímir Uŝakóv)
Svistunov – Юрий Соковнин (Júrij Sokóvnin)
Policano – Юрий Воробьев (Júrij Vorobjóv)
Poŝljopkina – Нина Корниенко (Nína Kornijénko)
Edzino de suboficiro – Надежда Каратаева (Nadéĵda Karatájeva)
Miŝka – А. Белов (A. Belóv)
Servanto de restoracio – Евгений Графкин (Jevgénij Gráfkin)
Oficisto – Алексей Левинский (Alekséj Levínskij)
Gastoj, gastinoj, komercistoj, urbanoj, petantoj – geaktoroj de la teatro.
Imdb.com

La finiĝanta jaro 2019 estas tiu de multaj jubileoj. En Rusio tio estas ne nur la 220-jara jubileo de Aleksandr Puŝkin, omaĝe al kiu jam aperis (kaj plu aperos) publikaĵoj en projekto Aŭdvide, sed ankaŭ la 210-jara jubileo de alia granda nomo en la rusa literaturo, Nikolaj Gogol. Kaj en Esperantujo tio estas, certe, la 160-jara jubileo de Zamenhof, kiun oni festos morgaŭ, la 15-n de decembro. Kia do Esperanta video povus kunligi ĉi tiujn tri jubileoj? Eksterdube, tio estas “La revizoro” kun Esperantaj subtekstoj laŭ la klasika traduko. Ja Puŝkin estis amiko de Gogol kaj rakontis al tiu historion, kiu estiĝis bazo por la fama teatraĵo. 


Fama portreto de Nikolaj Gogol fare de Theodor von Möller

Mi jam skribis en la projekto koncenre “La revizoron”, kaj nun mi nur volas ripeti, ke ĉi tiu verko hodiaŭ restas ne mapli aktuala, ol en la jaro 1836, kiam ĝi premieris. Ja Gogol priskribas en ĝi, surbaze de propra sperto kiel oficisto, la maŝinon de ŝtata burokratio, kiu bonorde postvivis kaj Rusian imperion, kaj Sovetunion, kaj tute ne intencas malaperi. Sed eĉ kiam (kaj se) tio okazos, oni pludaŭros legi kaj spekti ĝin kun plezuro, ĉar en ĝi ĉeestas prezentaĵoj de homaj karakteroj, kiuj troveblas en ĉiu epoko.

Ĥlestakov. Desegnaĵo fare de Pjotr Boklevskij.

Ĝuste ĉi tiun celon – fari la klasikan teatraĵon freŝa kaj aktuala por la nuntempa spektantaro – havis la prezentita enscenigo, kretia en Teatro de satiro, unu el la plej popularaj moskvaj teatroj, fare de Valentin Pluĉek, disĉiplo de Vsevolod Mejerhold. Kiel la reĝisoro eksplikas en la antaŭparolo, oni interpretis “La revizoron” kiel “komedion de karakteroj kun elementoj de grotesko”, kaj tion oni ja povas observi tute bone.

Por la spektantoj tamen – kaj por la tiamaj kaj, eble, eĉ en pli granda grado, por la hodiaŭaj – unuavice gravas ne ĉi tiuj elementoj, sed brilega ludo de ĉefaj aktoroj – Andrej Mironov kiel Ĥlestakov kaj Anatolij Papanov kiel la urbestro. Ambaŭ ili estis tre talentaj artistoj kun vasta spektro de aktora ludo; ambaŭ estas unuanime ŝatataj, plejparte dank' al komediaj roloj en kino. Tie ili ne unufoje ludis kune; plej fama tia dueto aperis en popularega komedio “La diamanta brako”. Ankaŭ la komuna laboro en “La revizoro” apartenas al la plej bone memorataj partoj de ilia heredaĵo.

Interesaj faktoj

Aktoroj Aleksandr Ŝirvindt kaj Miĥail Derĵavin, kiuj ludas ĉi tie rolojn de Bobĉinskij kaj Dobĉinskij, estis fama estrada dueto, kiu prezentis skeĉojn dum 60 jarojn, ekde 1957 ĝis 2017.

Dum la muta sceno en la fino resonadas la vortoj de la urbestro: “Mi estas mortigita, mortigita, tute mortigita! Nenion mi vidas: mi vidas nur iajn porkajn buŝegojn anstataŭ vizaĝoj, nenion pli".

La monumento de Gogol, kiu aperas en la fino, estas fama verko de Nikolaj Andrejev. Ĝia historio meritas esti priskribita fare de plumo de Gogol mem. Ĉi tiu momumento estis kreita omaĝe al la 100-jara jubileo de la verkisto en 1909, kaj situis sur Arbatskaja-placo en Moskvo, komence de Gogolevskij-bulvaro. En la sovetia tempo, tamen, oni ekis kritiki ĝian “pesimismecon”; ekzistas legendo, ke ĝi malplaĉis persone al Stalin, kiu veturigadis preter ĝi sur sia vojo inter la Kremlo kaj eksterurba sidejo. Rezulte de tio, en la jaro 1952 okaze de la 100-jara datreveno de morto de Gogol la monumento estis forigita kaj oni konstruis sur ĝia loko “optimisman” varianton fare de Nikolaj Tomskij. La monumento fare de Andrejev estis dum certa tempo tenata en moskva Muzeo de arkitekturo, kaj en 1959 oni situigis ĝin en korto de domo laŭ Nikitskij-bulvaro, kie Gogol loĝis lastajn jarojn de sia vivo kaj kie li mortis. Ĝia nuna loko troviĝas nur 360 metrojn for de la komenca.


La monumento de Gogol fare de Nikolaj Andrejev.


Roluloj de "La revizoro" sur la basreliefo de la monumento.


La monumento de Gogol fare de Nikolaj Tomskij./Flickr.com

Wednesday, 29 March 2017

Edziĝpropono



Geaktoroj:

Stepan Stepanoviĉ Ĉubukov – А. С. Потапов (A. S. Potápov)
Natalja Stepanovna, lia filino – О. Г. Жевакина (O. G. Ĵevákina)
Ivan Vasiljeviĉ Lomov, najbaro de Ĉubukov'oj – Г. В. Подгородинский (G. V. Podgoródinskij)

Hodiaŭa publikaĵo ebligas prezenti samtempe du rimarkindajn specimenojn de la Esperanto-kulturo. Unua el ili estas ilustrita revuo “Tra la mondo”, eldonita en la jaroj 1905-1908. Hodiaŭ ĝiaj kajeroj estas legeblaj rete dank' al penadoj de flandraj Esperantistoj kaj oni povas memstare taksi ĝian kvaliton, kiu ne estas malpli alta, ol kvalito de averaĝaj nacilingvaj periodaĵoj de tiu epoko. Jen bona ekzemplo de tio, kiel reprezentantoj de la frua Esperanto-movado sukcesis marŝi en ritmo de sia tempo kaj efike uzi la eblojn, kiujn ili havis. Ĉu ne endas sekvi ĉi tiun ekzemplon al ni, kiuj disponas eblojn nekompareble pli vastajn? Mi opinias, ke endas, kaj unu el celoj de projekto “Aŭdvide” estas ĝuste montri, ke nuntempe eĉ kun malgrandaj fortoj oni povas atingi nemalmultan rezulton.

Kaj la dua specimeno estas Esperanta traduko de komedio “Edziĝpropono” de Anton Ĉeĥov, kiu aperis en julia kaj aŭgusta-septembra kajeroj de “Tra la mondo” en 1908. Ĉi tiu komedio estas brila ekzemplero de la humuro de Ĉeĥov kaj lia esploremo de la homa naturo: oni havas la plej gravan demandon de sia vivo decidata, tamen eĉ en tiu ĉi momento oni ne kapablas rezigni siajn malgrandajn ambiciojn... Tamen, kiel endas por la ĝenro, ĉio finiĝas bonorde. Ne estas do mirinde, ke ĉi tiu verko ĝis nun popularas en la repertuaro de rusiaj teatroj, kaj ĉe YouTube troveblas multaj versioj de ĝia enscenigo. Sed problemo de elekto inter ili, feliĉe, ne aperis, ĉar inter tiuj estas enscenigo fare de Malij-Teatro, kies nomo estas simbolo de altkvalita klasikstila teatra arto. Tial mi prezentas al via atento enscenigon, publikigitan en la kanalo de Malij-Teatro ĉe Youtube (ĉe tiu video enhavas enscenigojn de du komedioj de Ĉeĥov kun geedziĝa temo, la dua estas “La urso”, kies Esperanta traduko fare de Vasilij Devjatnin ankoraŭ ne estas trovebla).


Malij-Teatro en Moskvo (kies nomo signifas “malgranda”) situas dekstraflanke de Bolŝoj-Teatro (kies nomo signifas “granda”). Ĉi tiu diferenco de nomoj tute ne signifas diferencon de iliaj valoroj, tamen nur de iliaj specialecoj; Bolŝoj-Teatro okupiĝas pri opero kaj baleto, dume Malij-Teatro prezentas dramverkojn, ĉefe rusajn kaj alilandajn klasikaĵojn. Jam dum preskaŭ du jarcentoj ĝi ludas gravan rolon por la rusa kulturo kaj por la rusa lingvo, ĉar ĝiaj aktoroj en la 19-a kaj en la 20-a jarcentoj konservis modelan formon de la moskva proponcado, kiu estiĝis bazo por la proponcado de la literatura rusa lingvo.

Interesaj faktoj

Tradukisto Romano Frenkel penis klarigi ne bone kompreneblajn por alilanda leganto detalojn per piednotoj. Sube estas ĉi tiuj piednotoj kun indiko de replikoj, kiujn ili rilatas:

02:07. Karulineto, kiun mi vidas! Ĉubukov havas strangan kutimon nomi virojn per virinaj karesantaj epitetoj: krom tio li ankaŭ uzas eĉ duoblekaresantajn epitetojn, ekzemple: panjonjo.

02:20. Ni vivetas, anĝelo mia, dank' al viaj preĝoj kaj tiel plu... Ĉubukov trouzas la esprimojn “jen ĝuste”, “al tio simila”, “kaj tiel plu” sen ia rilato al sia parolo.

11:53. Tie estas nur kvar desjatinoj, kaj ili kostas nur iajn tricent rublojn... Desjatino = 1,0925 da hektaro.

15:29. Se ĝi venis al tio, mia amindunjo... Amindunjo = karesanta formo de amindulino; kiel jam estas rimarkite, Ĉubukov nomas kelkafoje virojn per virinaj karesantaj nomoj.

21:54. "Ho kia tasko, ho kreinto, patr' esti de filin' plenaĝa!" Citaĵo el “Malfeliĉo dank' al Saĝo” de Gribojedov.

26:09. Ekkaptu estas, por diri la veron, juna, ĝi ankoraŭ ne maturhundiĝis... La komikeco de la sekvanta sceno konsistas el tio, ke Zomov [tiel estas en la traduko] kaj Nt. St. uzas specialajn teknikajn ĉasesprimojn, preskaŭ nekompreneblajn en la originalo eĉ por la rusoj, se ili ne estas ĉasistoj.

27:12. Kvaronbileto estas la plej alta prezo. T.e. 25 rubloj (papermona bileto), kvarono da cent rubloj.

31:33. Pli bone konvenas al vi kuŝi sur la forno kaj blatojn mortepreni... En Rusujo la fornoj en la vilaĝaj dometoj estas tiel aranĝitaj, ke la vilaĝanoj povas dormi sur ili dum la vintro. “Kuŝi sur la forno” = Nenion fari pro mallaboremo aŭ pro mallerteco.

Kaj al tiuj ĉi notoj endas aldoni ankoraŭ unu, kiun la tradukisto iel preterlasis. Ĉe 07:30 Natalja Stepanovna diras, ekvidinte Lomov'on: “Tio estas vi, kaj paĉjo diris: tien ĉi venis komercisto por preni komercaĵon.” En la rusaj geedziĝaj tradicioj tio estas metafora esprimo, kiun oni uzis dum svatado. Ĝi prezentas svatadon kiel “negocon”, kie potenciala fianĉo estas komparata kun komercisto, kaj fianĉino – kun varo.

Saturday, 18 February 2017

Tragediisto nevola



Hodiaŭ estas prezentata fragmento el spektaklo “Daĉaj pasioj” laŭ la verkoj de Anton Ĉeĥov, dediĉitaj al temo de daĉa vivo. Ĉi tiu spektaklo aperis rezulte de kunlaborado de Donecka ŝtata akademia muzika kaj drama teatro kun televida kanalo Vintaĵ TV, kaj rolojn en ĝi ludas program-kondukantoj de la kanalo.

Kio povas esti pli agrable dum somero, ol loĝi daĉe, fore de bruego kaj tumulto de granda urbo? Montriĝas, tamen, ke ankaŭ ĉi tiu pastorala vivo havas siajn malhelajn flankojn, pri kiuj Ĉeĥov avertas nin en sia komedieto, laŭ kiu estas farita ĉi tiu enscenigo, kaj kiuj kapablas venigi homon, kiu havos malfeliĉon trafi sub ilian influon, al stato tute mizera...


Daĉo en kurorto Sestroreck apud Sankt-Peterburgo. Foto de la komenco de la 20-a jarcento.

Vorto “daĉo” apartenas al tiuj rusaj vortoj, kiuj eniris aliajn lingvojn. Tio ne estas hazarde, ĉar daĉo signifas tute specialan vivstilon, eblas diri, apartan mondeton. Unuflanke, daĉo estas malgrandskala imito de nobela bieno, kiu ebligis al mezklasaj loĝantoj de rusiaj urboj fine la 19-a jarcento aliĝi vivon, pri kiu oni povis legi en la klasika rusa literaturo. Aliflanke, ĝi estas ligilo inter vilaĝa kaj urba vivoj, kiu poste, dum tiel oftaj en la rusia historio de la 20-a jarcento malfacilaj tempoj, serioze helpis en vivtenado; ĝis nun en plimulto da daĉoj oni plantas legomojn por familia konsumado.

Monday, 13 February 2017

Ŝerceto


Hodiaŭ prezentiĝas unu enscenigo plu de Anton Ĉeĥov fare de junaj geaktoroj – ĉi-foje el teatro “Debut” de ruslingva mezlernejo en urbo Rigo. Rakonto “Ŝerceto”, kiun ili elektis, jam ne enhavas humuron – tio estas pura liriko, admirinda skizo de homaj sentoj, kiajn la klasika rusa literaturo kapablas prezenti tiel brile. Kaj ornamas ĝin tradicia rusa distrado – vintra veturado de sur montetoj.


Litografaĵo “Butersemajno en Sankt-Peterburgo” (1885) laŭ desegnaĵo de G. Broling aspektas ilustraĵo al la rakonto de Ĉeĥov.


“Veturado de sur montetoj”. Desegnaĵo de britia ilustristo Frederic de Haenen el libro "Promenoj laŭ Moskvo" (1912).


Sunday, 5 February 2017

Dramo



Ankoraŭ unu sceneja versio de Ĉeĥov fare de studio “Gnom” – adaptaĵo de lia rakonto “Dramo”. Ankaŭ ĝi estas verko humura, tamen ĉi-foje humuro estas pli malmola, jam bufojaĵa. Verŝajne, tiu ĉi temo estis speciale proksima al Ĉeĥov, kiu, certe, konis de interne la tutan “kuirejon” de verkista metio kaj bone sciis, ke, kiam komencanta aŭtoro petas taksi sian kreitaĵon, tio povas rezulti vere pezan elprovon. Kaj kvankan la finaĵo ne aspektas ridinda, la aŭditorio ja ne povas deteni sin de gajeco...


Monday, 30 January 2017

La malbona knabo



Daŭrigante la prezentadon de verkoj fare de Ĉeĥov, hodiaŭ ni povas spekti adaptiĝon de lia rakonto “La malbona knabo”, farita de infana teatra studio “Gnom” el urbo Desnogorsk. Plezure estas vidi, kiel la junaj geaktoroj diligente prezentas spritan historieton pri tio, ke malbono povas tute neatendite por si trovi sian profiton, same kiel punon...

Friday, 27 January 2017

Kara hundo



Originala titolo: Дорогая собака
Produktado: Leningrada televido
Jaro: 1973
Reĝisoro: Георгий Товстоногов (Geórgij Tovstonógov)
Aktoroj: 
Олег Басилашвили (Olég Basilaŝvíli) – memvolulo Knaps
Евгений Лебедев (Jevgénij Lébedev) – leŭtenanto Dubov
Леонид Неведомский (Leoníd Nevédomskij) – servosoldato Vaĥromeev


Post preskaŭ jara paŭzo projekto Aŭdvide denove pretas ĝojigi siajn spektantojn per novaj publikaĵoj – kaj ĉi-foje tio devas daŭri longe, ĉar estas multe da publikota materialo. Interese estas, ke ĉi tiun materialon kontribuas ankaŭ penadoj fare de la pioniroj de la Esperanto-movado, kiuj strebis disvolvigi la lingvon kulture, tradukante al ĝi nacilingvajn literatutaĵojn. Inter tiuj troviĝas, kiel montris esploro, nemalmulte da verkoj fare de Anton Ĉeĥov, kiujn oni povas uzi por subtekstigi ekranajn versiojn de ili. Lasta publikaĵo – animacia versio de rakonto “Tro” – jam demonstris uzeblecon de ĉi tiu metodo, kaj nuntempe vin atendas serio da enscenigoj de liaj verkoj kun subtekstoj laŭ tradukoj el fruaj Esperantaj periodaĵoj.

Unua en ĉi tiu serio estas rakonto “Kara hundo”, enscenigita en televida filmo “Scenetoj” laŭ verkoj de Ĉeĥov fare de elstara sovetia reĝisoro Georgij Tovstonogov kun brilaj aktoroj el Granda drama teatro en Leningrado, kiun li gvidis. Historio, kiun oni rakontas ĉi tie, estas kutima por la trafa, iomete malgaja humuro de Ĉeĥov – malkoincido inter roloj, kiujn oni devas ludi antaŭ aliaj homoj, kaj interna rilato al ĉi tiuj roloj. Tamen, kiel eblas demonstri tion pli reliefe? Kaj la reĝisoro trovas solvon – la roluloj estas treege ebriaj kaj de temp' al tempo interrompas sian diskuton per kantado de populara tiam kaj konata ĝis nun romanso “Antaŭlonge forfloris en l' ĝarden' krizantemoj”

Interesaj faktoj

Kiel estas konate, vorto “kara” en frua tempo de Esperanto havis pli vastan signifon, inkludante ankaŭ tiun de vorto “multekosta”. En la rusa lingvo vorto “kara” havas same vastan signifon, kio kreas aldonan vortludon en la nomo de la rakonto, same kiel en ĝia traduko.

Disqus por Aŭdvide